Diabetes type 1

Diabetes is al jaren bezig een volksziekte te worden. Alleen al in Duitsland werden in 2017 ongeveer acht miljoen patiënten behandeld voor deze stofwisselingsziekte. Achter de term “diabetes mellitus” – de officiële benaming – schuilt een verstoring van de insulinehuishouding in het lichaam. Door een tekort aan insuline of een volledig gebrek eraan kan de opgenomen suiker niet worden verwerkt en wordt deze via de urine uitgescheiden. Volgens de internationale statistische classificatie van ziekten (ICD-10) wordt diabetes onderverdeeld in verschillende categorieën. Deze classificaties bepalen in hoge mate de behandeling, medicatie, het dagelijkse beheer en de mogelijke therapieën.

Categorieën en achtergronden van diabetes

Van alle diabetesvormen (E10 – E14) komen type 2-diabetes (E11, niet-insulineafhankelijk) en type 1-diabetes (E10, insulineafhankelijk) het vaakst voor. Terwijl bij type 2-diabetes het lichaam het eigen insuline niet meer goed verwerkt, gaat het bij type 1-diabetes om een auto-immuunziekte. Het immuunsysteem vernietigt de cellen in de alvleesklier die insuline produceren. Zodra bijna alle van deze cellen vernietigd zijn, kan suiker niet meer worden verwerkt, wat leidt tot een verhoogde bloedglucosespiegel. Zonder behandeling kan dit ziektebeeld tot een coma leiden.

Mogelijke oorzaken

Een specifieke oorzaak voor deze auto-immuunziekte is niet vastgesteld. De wetenschap gaat er tegenwoordig van uit dat type 1-diabetes wordt veroorzaakt door meerdere factoren. Vast staat dat genetische afwijkingen op chromosomaal niveau een rol spelen. Daarnaast zijn er verschillende externe factoren die het risico op type 1-diabetes verhogen. Voorbeelden hiervan zijn luchtweginfecties bij pasgeborenen, een keizersnede (die de darmflora van het kind negatief kan beïnvloeden) of het via voeding opgenomen remmende stofje bafilomycine.

Therapie en medicatie

De behandeling is er in essentie op gericht het ontbrekende insuline kunstmatig toe te dienen. Meestal wordt gekozen voor een zogenaamde conventionele insulinetherapie, waarbij insuline meerdere keren per dag op vaste tijdstippen wordt geïnjecteerd, zonder voorafgaande meting van de bloedglucose. Bij intensieve therapie wordt om de twaalf uur een langwerkend insuline toegediend. Voor elke maaltijd wordt de bloedglucose gemeten en zo nodig kortwerkende insuline toegevoegd. Vooral bij jonge of fysiek actieve personen wordt vaak een insulinepomp gebruikt, die de bloedglucose meet en het hormoon naar behoefte in het onderhuidse buikvet afgeeft.

Naast een aangepast dieet vereist type 1-diabetes vaak ook aanvullende medicatie die hoofdzakelijk de bloedglucosespiegel verlaagt of normaliseert. Deze medicijnen helpen ook om bijkomende aandoeningen of risico’s te voorkomen. Enkele voorbeelden zijn:

• Simvastatine (vermindert het risico op beroerte en hartinfarct)

• Carbamazepine (ter preventie van depressies, psychosen en epileptische aanvallen)

• Delix (ontlast het hart en de kransslagaders)

Al deze geneesmiddelen zijn receptplichtig en de inname ervan moet individueel worden afgestemd op het ziektebeeld en de gezondheidstoestand van de patiënt.

Genezing in de toekomst?

Een definitieve en volledige genezing van type 1-diabetes is momenteel nog niet mogelijk. Patiënten kunnen echter een bijna normaal leven leiden, mits de ziekte goed onder controle wordt gehouden. De meest effectieve aanpak bestaat momenteel uit een combinatie van regelmatige insulinetoevoer, medicatie, een uitgebalanceerd dieet (BE of KH) en voldoende lichaamsbeweging.

Het onderzoek richt zich op verschillende strategieën, zoals het doelgericht beïnvloeden van het immuunsysteem. Er wordt ook onderzocht of defecte bètacellen vervangen kunnen worden door donorcellen van varkens. Andere studies richten zich op een genetisch vaccin en het opnieuw kweken van insulineproducerende cellen, die zich in de eilandjes van Langerhans bevinden.